Hình ảnh ngôi Đền

Trong vòng 30 năm (1258-1288), đế chế Nguyên - Mông đã ba lần xâm lược nước ta: Lần thứ nhất vào năm 1258, lần thứ hai vào năm 1285 và lần thứ ba vào năm 1288. Để tránh mũi nhọn của giặc nhằm bảo toàn lực lượng, Trần Quốc Tuấn và vua Trần quyết định chọn Thanh Hoá làm căn cứ chiến lược, rút quân về đây củng cố lực lượng, chuẩn bị phản công ra Bắc. Trong ba lần kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược vua tôi nhà Trần đã hai lần chọn Tam Giang Thổ Khối làm hành dinh chống giặc. Trên đường rút lui chiến lược vào Thanh Hóa, Thượng Hoàng Trần Thái Tông, vua Trần Nhân Tông và Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn đã chọn làng Thổ Khối (nay thuộc xã Hoạt Giang, tỉnh Thanh Hóa) làm nơi tạm trú của triều đình và Bộ chỉ huy của quân đội nhà Trần. Những ngày tháng vua tôi nhà Trần lui binh về đây được người dân đùm bọc, chở che: Chuyện kể rằng khi đoàn thuyền của triều đình đi đến làng Thổ Khối, Trần Hưng Đạo đã cõng vua từ dưới thuyền lên bờ, ở đây vua tôi nhà Trần được nhân dân chở thuyền, gánh gạo, nấu cơm, nướng cá mời ăn và cùng giúp đỡ quân đội. Cũng từ đó, sau một thời gian chuẩn bị lực lượng Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn đã cùng các đạo quân của mình tiến quân ra Bắc làm nên những chiến công vang dội ở Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết quét sạch quân xâm lược Nguyên Mông ra khỏi bờ cõi nước ta.

Cổng chính của Đền

Những chiến công đó là những trang sử chói lọi đi vào huyền thoại của dân tộc ta. Công lao sự nghiệp của ông khó có thể kể hết. Để tưởng nhớ người anh hùng dân tộc - Quốc công tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, sau khi ông mất nhân dân làng Thổ Khối đã lập Đền thờ ông. Ngày 12/01/1996, đền Thổ Khối được công nhận Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia. Hằng năm, đền thờ Trần Hưng Đạo được tổ chức hai kỳ lễ lớn là rằm tháng giêng, gọi là lễ khai ấn và lễ hội chính thức vào ngày kỵ của đức thánh Trần (19 đến 21/8 âm lịch).

Tự hào về quê hương có di tích lịch sử đền thờ Trần Hưng Đạo, những năm qua cấp ủy, chính quyền và Nhân dân xã Hoạt Giang luôn đẩy mạnh công tác tuyên truyền ý nghĩa của di tích để Nhân dân hiểu và tích cực tham gia gìn giữ, phát huy các giá trị của di tích. Chỉ đạo các trường học trên địa bàn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục giá trị di tích cho thế hệ trẻ trên địa bàn xã, khơi dậy tinh thần trách nhiệm, niềm tự hào và trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Được sự quan tâm của Nhà nước, cùng với đóng góp của Nhân dân, các nhà hảo tâm, đền thờ Trần Hưng Đạo được tu bổ, tôn tạo khang trang, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tâm linh của Nhân dân. Năm 2025, đền thờ tiếp tục được tu bổ, tôn tạo một số hạng mục như bãi đỗ xe, tường rào, cây xanh...

Với vị trí đẹp, kiến trúc hoa văn trang trí độc đáo, hấp dẫn, trong đền còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị lịch sử - văn hóa như: Long ngai, bài vị, bát hương đá, mũ thờ, kiếm, đặc biệt là con dấu (ấn triện) cùng với sự linh thiêng, đền thờ Trần Hưng Đạo không chỉ là điểm thu hút khách du lịch trong và ngoài tỉnh, mà còn là điểm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của người dân xứ Thanh. Theo thống kê của ban quản lý di tích, năm 2025 đền đón khoảng 200.000 lượt người tham quan, vãn cảnh, cầu an, cầu phúc./.