Đền thờ Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn Tại Thổ Khối, Hoạt Giang

Ngưỡng mộ tài năng, cốt cách cùng những công lao to lớn ấy, Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn được Nhân dân nhiều vùng xây dựng đền thờ, thành tâm chăm lo việc phụng thờ. Tại Thổ Khối, Hoạt Giang, các thế hệ cháu con từ đời này qua đời khác đều nêu cao ý thức, trách nhiệm, chung tay gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di tích đền thờ Trần Hưng Đạo (còn có tên gọi khác là đền thờ Đức thánh Trần).

Khuôn viên Đền Trần, làng Thổ Khối, xã Hoạt Giang

Ngôi đền thờ Trần Hưng Đạo trên đất Thổ Khối, Hoạt Giang mang đậm kiến trúc thời Nguyễn. Theo văn bia còn lưu giữ lại trong đền, đền được trùng tu hoàn chỉnh vào năm Tự Đức thứ 3 (1850). Theo truyền thuyết dân gian, đền có từ xa xưa, ban đầu lợp bằng cỏ tranh. Đền được thiết kế theo kiểu cuốn vòm, vừa tạo cảm giác vững chãi mà không kém phần mềm mại, uyển chuyển. Theo Dư địa chí Hà Trung miêu tả chi tiết: Ngay ở gian giữa nhà tiền đường, phần nóc nhà có thêm tầng mái thứ hai theo kiểu mái cong giống vọng lâu. Trên đỉnh tầng mái thứ hai được trang trí hổ phù đội nậm rượu các đầu đao trên mái uốn cong có tác dụng làm cho kiến trúc mềm mại, cân đối. Trên bờ nóc của chính tẩm được trang trí lưỡng long chầu nguyệt...

Sảnh trong của Đền

Không có quy mô như lễ hội khai ấn đền Trần (Nam Định) nhưng lễ hội khai ấn đền thờ Trần Hưng Đạo, xã Hoạt Giang mang nhiều nét đặc sắc, ý nghĩa, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài vùng tham dự. Diễn ra trong các ngày 14, 15 tháng Giêng hàng năm, lễ hội khai ấn đền thờ Trần Hưng Đạo, xã Hoạt Giang được tổ chức nhằm bày tỏ tấm lòng tri ân sâu sắc đến công đức của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn và các bậc tiền nhân, gửi gắm mong cầu, ước vọng về một năm mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt, mọi sự hanh thông, phát triển... Dẫu trải qua biến thiên thời gian, thăng trầm lịch sử, nhiều giá trị văn hóa truyền thống vẫn được bảo tồn và phát huy tại lễ khai ấn đền thờ Trần Hưng Đạo như: tế nam quan, rước ấn, trình tấu chúc văn, nghi thức khai ấn, phát ấn..., trong đó, khai ấn là một trong những nghi thức quan trọng, độc đáo nhất. Nghi thức khai ấn được thực hiện vào đêm 14, rạng sáng 15 tháng Giêng, chính quyền sở tại và thủ từ làm lễ đóng ấn vào giấy bản (sau này là ấn vải), sau đó người dân sẽ xếp hàng lần lượt vào đền xin ấn. Trong khuôn khổ lễ hội, nhiều hoạt động văn hóa – văn nghệ quần chúng diễn ra sôi nổi, góp phần tô đậm thêm nét đẹp truyền thống làng, xã nơi đây.